علي محمد ميرجليلى
217
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
مىفرمايد : « قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَ إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا . » « 1 » آن گاه مطلوب بودن دنيا را به معناى كوشش اهل آن براى رسيدن به رفاه و زندگى بهتر مىداند و نظير همين سخن را در تبيين مطلوب بودن آخرت بيان كرده است . « 2 » 4 . در شرح حديث « طَلَبُ الْعِلْمِ فَريضَةٌ عَلى كُلِّ مُسْلِمٍ » مراتب علم را بر حسب اختلاف استعدادهاى افراد و اختلاف احوال يك فرد ، متفاوت مىداند ، بنابراين هر مرتبهاى از علم براى انسان حاصل شود ، تحصيل درجه و مرتبهء بالاتر واجب است . فيض آيهء « قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً » « 3 » را شاهد بر سخن خود مىگيرد . خداوند در اين آيه به پيامبر صلى الله عليه و آله كه اعلم از تمام خلايق و موجودات است ، دستور مىدهد كه باز به دنبال علم بيشتر باشد . « 4 » 5 . در شرح حديث « الْكَمالُ كُلُّ الْكَمالِ التَّفَقُّهُ فِى الدّينِ وَ الصَّبْرُ عَلَى النَّائِبَةِ وَ تَقْديرُ الْمَعيشَةِ » « 5 » مراد از « تقدير المعيشة » را ميانهروى در زندگى مىداند ، به طورى كه انسان در مخارج زندگى نه به اسراف و ولخرجى روى آورد و نه خسيس و بخيل باشد . آنگاه به آيهء سورهء فرقان استدلال مىكند كه خداوند در ستايش از بندگان خود مىفرمايد :
--> ( 1 ) . اى پيامبر بگو اگر از مرگ يا كشته شدن فرار كنيد اين فرار سودى براى شما ندارد و در آن هنگام جز بهرهء كمى ( از زندگانى ) نخواهيد داشت . الاحزاب / 16 . ( 2 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 101 . ( 3 ) . اى پيامبر بگو : پروردگارا بر علم من بيفزا . طه / 114 . ( 4 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 125 - 126 . ( 5 ) . عالىترين درجهء كمال انسانى در سه چيز است : داشتن دانش و بينش دينى ، صبر داشتن بر مشكلات و ميانهروى در زندگى .